Książka #MeToo na rzecz przyszłości. Projekty artystyczne o przemocy (seksualnej) w teatrze to pierwsza próba horyzontalnego ujęcia tego wieloaspektowego i rozciągniętego w czasie procesu. Punktem wyjścia dla analizy są autotematyczne spektakle, performanse, czytania i teksty teatralne, które podejmują temat przemocy i nadużyć władzy w instytucjach teatralnych – w tym także w szkołach artystycznych. Autorka osadza te działania w szerokiej sieci kontekstów: artystycznych, instytucjonalnych i teoretycznych.

 

W pierwszej części książki Monika Kwaśniewska skupia się na instytucjonalnym wymiarze analizowanych projektów – omawia zawarte w nich skargi i strategie przedstawiania przemocy. W drugiej – traktując procesy twórcze jako formę autoetnograficznych badań artystycznych – rekonstruuje, na podstawie rozmów z twórczyniami i twórcami, ankiet oraz prac dyplomowych, złożoną sieć relacji, emocji i tematów, istotnych

zarówno dla analizowanych projektów, jak i szerszej dyskusji o przemocy w teatrze. Kolejne rozdziały poświęcone są analizie oddolnie tworzonych archiwów przemocy (seksualnej) oraz poszukiwaniom alternatywnych modeli pracy w duchu devised theatre. Książkę zamyka przegląd narzędzi naprawczych i transformacyjnych, które – powstałe we współpracy z twórczyniami i twórcami analizowanych projektów – mają na celu realną poprawę bezpieczeństwa pracy performatywnej.

 

Analizy Moniki Kwaśniewskiej zakorzenione są w rozbudowanym zapleczu metodologicznym: od teorii skargi Sarah Ahmed, przez krytykę instytucjonalną i reprezentacji, po autoetnografię, badania artystyczne, teorie archiwum społecznego, teatr dokumentalny i praktyki devised theatre – wszystkie osadzone w filozofii nowego materializmu. Teoretyczna precyzja nie odbiera jednak tekstowi osobistego zaangażowania – autorka pisze z pozycji uczestniczki, świadomej znaczenia i wagi podejmowanego tematu.

 

Można powiedzieć, że Monika Kwaśniewska-Mikuła tworzy artystyczne archiwum teatralnego #MeToo, nie tylko zbierając materiały, ale też wytwarzając je rozmowami i zapisem własnych obserwacji. To przepastne archiwum staje się w oczywisty sposób dla jego Autorki terenem eksploracji, ale też porządkowania, kategoryzowania i nazywania obiektów, a następnie poddawania ich analizie i problematyzowania w imię działań naprawczych.
Z recenzji dr hab. Joanny Krakowskiej, prof. IS PAN

Celem książki nie jest jedynie archiwizacja skarg i przemocy w teatrze, lecz również wzmocnienie praktyk, metod i postaw, które mogą stanowić odpowiedź na problemy systemowe i nadużycia władzy. Kwaśniewska-Mikuła pisze o procesie przekształcenia negatywności w pozytywność – o pozostawaniu z problemami, konfliktami i traumą, ale jednocześnie o poszukiwaniu alternatywnego porządku.
To książka pionierska, wprowadzająca do akademii nie tylko temat przemocy w teatrze, lecz także nowe metodologie, które pozwalają szerzej myśleć o sztukach performatywnych, dostarczając zarazem narzędzia do ich odbioru. #MeToo stanowi punkt wyjścia do innego pomyślenia o teatrze. Jest to fundamentalny gest dla przyszłości jego i całego środowiska z nim związanego.
Z recenzji dr. hab. Piotra Morawskiego, prof. UW