Teatra polskie. Historie

Wydawnictwo: PWN, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego

ISBN/ISSN: 978-83-01-16264-1
Rok wydania: 2010
Format: 230 x 270
Liczba stron: 589
Dostępność: nakład wyprzedany; niedostępny u wydawcy

Pierwsza całościowa synteza historii polskiego teatru, ujęta w pięć równoległych narracji, skonstruowanych ze względu na funkcje, jakie teatr pełni w życiu wspólnotowym Polaków. Wielokrotnie nagradzana książka jest jedną z najważniejszych publikacji teatrologicznych ostatnich dekad.

Książka w wolnym dostępie na encyklopediateatru.pl

Czytaj więcej

Pierwsza całościowa synteza historii polskiego teatru, ujęta w pięć równoległych narracji, skonstruowanych ze względu na funkcje, jakie teatr pełni w życiu wspólnotowym Polaków. Wielokrotnie nagradzana książka jest jedną z najważniejszych publikacji teatrologicznych ostatnich dekad.

Dotąd ukazały się przekłady na język niemiecki i chiński. W przygotowaniu wydanie rosyjskie i angielskie.

Najważniejszą innowacją w ujęciu Kosińskiego jest wydatne rozszerzenie pola badanych zjawisk – praktycznie na wszystkie ważne widowiska kulturowe, którym nadaje miano „teatra”. Tego dotąd polska historia teatru – w każdym razie z takim rozmachem – nie praktykowała.

Autor wyodrębnił pięć różnych historii: teatr świąt, teatr przemiany, teatr narodowy, teatr władzy, teatr kulturalnego miasta. Wykonał imponującą pracę historyka kultury, który pisząc syntezę zakrojoną na wielką skalę, po raz pierwszy dopasowuje do siebie różne elementy. Przegrupował i odmiennie wyprofilował cały materiał. Dzięki temu ukazał, w jaki sposób różne widowiska kulturowe funkcjonowały w życiu społeczeństwa polskiego – i do czego służyły.

To, co w ortodoksyjnych ujęciach historycznoteatralnych znajdowało się niekiedy zaledwie na marginesie, a co w kulturze polskiej odegrało oryginalną i niejednokrotnie pierwszorzędną rolę, przesunął na należne miejsce. Czyż nie po to właśnie pisze się – wciąż i wciąż na nowo – historię?

prof. dr hab. Leszek Kolankiewicz

Autor monografii Teatra polskie. Historie postawił sobie za cel ambitne zadanie opowiedzenia historii polskiego teatru w sposób zgodny z najnowszym stanem wiedzy światowej teatrologii, a zarazem z pełną świadomością subiektywności tej wersji i jej eksplikacji.

Pięć części, z których składa się książka to pięć narracji wyodrębnionych ze splątanego nurtu wydarzeń autorytatywnym gestem, pod odmiennym kątem prezentujących z jednej strony to, co jako „obiektywną” historię opowiadał w Krótkiej historii teatru polskiego Zbigniew Raszewski, z drugiej uzupełniających tamte dzieje o to, co do tej pory pozostawało nieuwzględnioną przez rasowych historyków teatru dziedziną badań etnografów, antropologów, socjologów, politologów.

Kosiński zdecydowanie zrywa z obowiązującym nadal w tradycyjnej historii polskiego teatru oddzieleniem tego, co nazywa się historią od tego, co rzekomo należy do współczesnego życia teatralnego. Autor nie uważa, że obie te dziedziny wymagają odrębnych sposobów podejścia, odmiennych metodologii i innego typu dyskursu. Jego historie płynnie przechodzą od tego, co „cokolwiek dalej”, do najbardziej dzisiejszej współczesności, dzięki czemu udaje mu się pokazać skomplikowaną sieć zależności i wpływów, manifestacyjnych nawiązań i świadomie prześlepianych związków oraz cenę, jaką za taką strategię płacimy.

prof. dr hab. Małgorzata Sugiera

Książka Dariusza Kosińskiego z pewnością wywoła dyskusję. Mam wrażenie, że z takim zamysłem została napisana. Wymiana zdań powinna być nadzwyczaj owocna, przyczynić się do rozwoju badań nad polskim teatrem.

Autor ma dostatecznie różnorodne, bezdyskusyjnie bogate, doświadczenie badawcze, wiedzę i odwagę pozwalające stawiać oryginalne tezy i hipotezy, a jego przemyślenia nie ograniczają się do wybranych epok, pojedynczych zjawisk oraz twórców, lecz dotyczą procesów rozwojowych kultury, a w niej zmiennego miejsca teatru. Kosiński ma umiejętność spokojnego, rzeczowego rozpatrywania konsekwencji pojawiania się nowych zjawisk dla bytu, sposobu istnienia, przemian form tradycyjnych. Stara się zrozumieć, objaśnić zachodzące procesy, wskazać ich mechanizmy, genezę – bez uprzedzeń, z nadzieją rodzenia się nowych wartości. Teatr, kultura to dla niego zjawiska w nieustannym ruchu.

Teatr polskie. Historie, napisane z wewnętrznej potrzeby, jako osobista wypowiedź Dariusza Kosińskiego, w praktyce będą funkcjonowały jako podręcznik historii polskiego teatru, szerzej, polskich przedstawień aż do roku 2008.

prof. dr hab. Jan Michalik